Kształcenie i profesjonalizacja nauczycieli
Kształcenie i profesjonalizacja nauczycieli to przygotowanie do zawodu nauczyciela oraz rozwój zawodowy przez całą karierę: od studiów, przez pierwsze lata pracy, po doskonalenie doświadczonej kadry, także na uczelni.
Na czym polega kształcenie i profesjonalizacja nauczycieli?
Kształcenie nauczycieli obejmuje przygotowanie merytoryczne, psychologiczno-pedagogiczne i dydaktyczne do pracy z uczniami, połączone z praktykami w szkole. W Polsce nauczycieli szkolnych kształci się na studiach, według standardów określonych w przepisach. Profesjonalizacja to pojęcie szersze: oznacza proces, w którym nauczyciel rozwija kompetencje, refleksję nad własną praktyką, poczucie odpowiedzialności i tożsamość zawodową.
W szkolnictwie wyższym mówi się o profesjonalizacji roli nauczyciela akademickiego. Pracownicy uczelni są przygotowywani przede wszystkim do pracy badawczej, a kompetencje dydaktyczne zdobywają często w praktyce, metodą prób i błędów. Profesjonalizacja dydaktyki akademickiej oznacza więc systemowe wsparcie kadry: szkolenia, przygotowanie doktorantów do prowadzenia zajęć, hospitacje koleżeńskie, mentoring i działalność centrów doskonalenia dydaktycznego.
Kształcenie nauczycieli w pracy dr Beaty Karpińskiej-Musiał
Dr Beata Karpińska-Musiał, prof. UG, w Instytucie Anglistyki i Amerykanistyki Uniwersytetu Gdańskiego kształci przyszłych nauczycieli języka angielskiego. Profesjonalizacja nauczycieli akademickich i ich tożsamość zawodowa to jeden z głównych tematów jej badań. Pisała o nich m.in. w rozdziale „Profesjonalizacja postaw społecznych nauczycieli akademickich – zasadność, cele i praktyka” w tomie „Profesjonalizacja roli nauczyciela akademickiego” (2020) oraz w tekście „The dynamics of institutional teacher professional development at the University of Gdańsk: teaching identity and teaching skills in focus” (2024).
Instytucjonalne doskonalenie kadry zna także od strony organizacyjnej: współtworzyła Centrum Doskonalenia Dydaktycznego i Tutoringu UG, a w latach 2013–2018 szkoliła tutorów i kadrę dydaktyczną. Na konferencji EDULEARN24 wygłosiła referat o tym, jak tutorzy akademiccy i osoby szkolące tutorów spotykają się w szkoleniach instytucjonalnych. Jako temat wystąpienia proponuje „Nauczyciel akademicki między badaniami a dydaktyką: tożsamość zawodowa w czasach zmian”.
Dla kogo i w czym pomaga
Kształcenie i profesjonalizacja nauczycieli akademickich pozwala uczelni traktować dydaktykę jako kompetencję, którą można rozwijać, a nie wyłącznie jako indywidualny talent. Pomaga też zaplanować wsparcie dla kadry na różnych etapach kariery, od doktoratu po funkcje kierownicze.
Ten obszar dotyczy w szczególności:
- centrów doskonalenia dydaktycznego i działów odpowiedzialnych za rozwój kadry,
- szkół doktorskich przygotowujących doktorantów do prowadzenia zajęć,
- wydziałów i instytutów kształcących przyszłych nauczycieli,
- nauczycieli akademickich, którzy chcą świadomie budować swoją tożsamość zawodową jako dydaktycy.