Edukacja spersonalizowana
Edukacja spersonalizowana to podejście, w którym kształcenie dopasowuje się do potrzeb, zainteresowań i celów konkretnej osoby uczącej się, a ona sama współdecyduje o swojej ścieżce uczenia się.
Na czym polega edukacja spersonalizowana?
Edukacja spersonalizowana stawia w centrum osobę uczącą się. Zamiast jednego programu realizowanego w tym samym tempie przez całą grupę zakłada, że student ma wpływ na cele, tempo i sposób uczenia się, a nauczyciel pomaga mu dokonywać świadomych wyborów. Często odróżnia się ją od indywidualizacji nauczania: w indywidualizacji to nauczyciel dostosowuje zadania do możliwości ucznia, w personalizacji osoba ucząca się staje się współautorem procesu.
Na uczelni personalizacja kształcenia może przybierać różne formy: tutoring akademicki, mentoring, indywidualną organizację studiów, wybór przedmiotów i tematów prac czy zajęcia w małych grupach z bliską relacją z prowadzącym. Wsparciem bywają też narzędzia cyfrowe. Wyzwaniem pozostaje pogodzenie indywidualnego podejścia z umasowieniem studiów i liczebnością grup.
Edukacja spersonalizowana w badaniach dr Beaty Karpińskiej-Musiał
Edukacja spersonalizowana to temat monografii dr Beaty Karpińskiej-Musiał, prof. UG, „Edukacja spersonalizowana w uniwersytecie: ideologia – instytucja – dydaktyka – tutor” (2016). Za tę książkę i pracę nad tutoringiem w Uniwersytecie Gdańskim otrzymała w 2016 roku indywidualną Nagrodę Rektora UG II stopnia. Jest też współautorką książki „Tutoring drogą do doskonałości akademickiej: percepcja i implementacja personalizacji kształcenia w polskim szkolnictwie wyższym w latach 2014-2019” (2020).
Do personalizacji dydaktyki wraca w nowszych publikacjach, m.in. w artykule „Od tablicy do sztucznej inteligencji i robotyki roju: różnorodność narracji o personalizowaniu dydaktyki po 2000 roku” (2023), opublikowanym w „Horyzontach Edukacji Akademickiej”. Praktyczną stroną tych badań było kierowanie projektem IQ (2014–2016), w którym studentów filologii obcych wspierano metodą tutoringu akademickiego, oraz współtworzenie Centrum Doskonalenia Dydaktycznego i Tutoringu UG.
Dla kogo i w czym pomaga
Edukacja spersonalizowana interesuje przede wszystkim uczelnie, które chcą, by studia były czymś więcej niż realizacją jednakowego programu przez wszystkich. Wprowadzenie elementów personalizacji to zwykle zmiana obejmująca kilka obszarów naraz: regulaminy, programy studiów, przygotowanie kadry i organizację zajęć. Dlatego wymaga planu rozłożonego na kilka semestrów.
To podejście jest istotne dla:
- władz uczelni i wydziałów, które planują programy tutoringu lub indywidualne ścieżki kształcenia,
- zespołów ds. jakości kształcenia porządkujących zasady indywidualnej organizacji studiów,
- centrów doskonalenia dydaktycznego, które przygotowują kadrę do pracy z pojedynczym studentem,
- nauczycieli akademickich, którzy chcą dać studentom na swoich zajęciach więcej wyboru i odpowiedzialności.